Op 19 maart 2025 veroordeelde het Europees Comité voor Sociale Rechten het Vlaamse woonbeleid naar aanleiding van een klacht van Woonzaak. Woonzaak formuleerde 9 wooneisen en zal deze jaarlijks opvolgen. Hoe staat het Vlaams woonbeleid er voor, één jaar na datum?
Met Woonzaak willen we de jaarlijkse vooruitgang beoordelen in eenzelfde stramien. We beoordelen enerzijds reeds besliste maatregelen, en werpen daarnaast een blik op de intenties van die deelthematieken waar nu, na een jaar, nog geen beslissingen over werden genomen.
Over welke wooneisen werden reeds beslissingen genomen?
EIS 1: Groeipad naar minimaal 14% sociale woningen op Vlaams niveau en 20% in grote steden tegen 2035
Status: een stap in de goede richting, maar nog onvoldoende
Wat is er beslist?
Er werd een nieuwe langetermijndoelstelling bepaald met horizon 2042. Het gaat over maximaal bijkomende 56.000 bijkomende sociale woningen.
Is dat voldoende?
Amper 1/4e van de huidige wachtlijst wordt tegen 2042 opgelost. Het aandeel sociale woningen zakt noch stijgt significant met de nieuwe langetermijndoelstellingen.
Eis 3: Inclusieve sociale huurmarkt
Status: onrechtvaardige situatie zonder zicht op bijsturing
Wat is er beslist?
De voorwaardelijkheid in de sociale huur neemt toe. De activeringsverplichtingen nemen toe en de taalkennisverplichting wordt strenger. Het lopend onderzoek naar de middelentoets en de bredere invulling van lokale binding biedt onvoldoende tegengewicht tegenover de strengere voorwaarden.
Is dat voldoende?
Er lijkt maar geen einde te komen aan de steeds toenemende voorwaardelijkheid. Sociale huurders en kandidaathuurders moeten aan steeds meer verplichtingen voldoen.
Eis 9: Uitroeiing dak- en thuisloosheid tegen 2030 via woongerichte oplossingeN
Status: een stap in de goede richting, maar nog onvoldoende
Wat is er beslist?
Er is een nieuw actieplan geformuleerd met een veelheid aan acties.
Is dat voldoende?
Het actieplan is geenszins voldoende om dak- en thuisloosheid uit te roeien tegen 2030. Er staan tevens geen meetbare doelstellingen in verwerkt.
Wat kunnen we verwachten van de andere wooneisen?
Eis 2: Bij elke ontwikkeling vanaf 5 woningen moet minstens een vijfde voor sociale huur bestemd worden
Status: een stap in de goede richting, maar nog onvoldoende
Wat staat in de sterren geschreven?
Dit staat op de agenda voor 2026. Het is onduidelijk hoe ver de verplichting zal gaan. Lokale besturen zullen zelf mogen kiezen om dit al dan niet toe te passen.
Eis 4: Eerlijke toegang tot private huurmarkt
Status: een stap in de goede richting, maar nog onvoldoende
Wat staat in de sterren geschreven?
Er loopt een onderzoek over discriminatie op de huurmarkt, waarna een nieuw actieplan volgt. Er zijn geen pro-actieve praktijktesten gepland met het oog op sancties vanuit het Vlaamse niveau. Er is geen sprake van de oprichting van een centraal huurwaarborgfonds. Er is wel een voornemen tot verbod op huurbelofte.
Eis 5: Verplichte woningkwaliteitscontroles in Vlaanderen
Status: (zicht op) een meer rechtvaardige situatie
Wat staat in de sterren geschreven?
Er wordt deze legislatuur een datum beslist vanaf wanneer elke huurwoning een conformiteitsattest moet hebben.
Eis 6: 9-jarige huurcontracten de norM
Status: onrechtvaardige situatie zonder zicht op bijsturing
Wat staat in de sterren geschreven?
Er is op dit moment geen beleidsvoornemen om negenjarige huurcontracten te versterken.
Eis 7: Huurprijs en kwaliteit in balans
Status: een stap in de goede richting, maar nog onvoldoende
Wat staat in de sterren geschreven?
Er wordt een Vlaamse registratieverplichting gepland, alsook een hervorming van de huurtoelages. Er is geen sprake van huurprijsobjectivering, wel van een structurele koppeling tussen het EPC en de huurprijsindexering.
Eis 8: Oprichting van een renovatie-instantie
Status: onrechtvaardige situatie zonder zicht op bijsturing
Wat staat in de sterren geschreven?
Er is geen beleidsvoornemen om zo’n instantie op te richten.